ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΑΥΛΟΥ ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ

Κεφάλαιο 1

1.1 Παῦλος, δοῦλος Θεοῦ, ἀπόστολος δὲ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ κατὰ πίστιν ἐκλεκτῶν Θεοῦ καὶ ἐπίγνωσιν ἀληθείας τῆς κατ᾿ εὐσέβειαν 1.2 ἐπ᾿ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου, ἣν ἐπηγγείλατο ὁ ἀψευδὴς Θεὸς πρὸ χρόνων αἰωνίων, 1.3 ἐφανέρωσε δὲ καιροῖς ἰδίοις τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν κηρύγματι ὃ ἐπιστεύθην ἐγὼ κατ᾿ ἐπιταγὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, 1.4 Τίτῳ γνησίῳ τέκνῳ κατὰ κοινὴν πίστιν· χάρις, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ πατρὸς καὶ Κυρίου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν. 1.5 Τούτου χάριν κατέλιπόν σε ἐν Κρήτῃ, ἵνα τὰ λείποντα ἐπιδιορθώσῃ, καὶ καταστήσῃς κατὰ πόλιν πρεσβυτέρους, ὡς ἐγώ σοι διεταξάμην, 1.6 εἴ τίς ἐστιν ἀνέγκλητος, μιᾶς γυναικὸς ἀνήρ, τέκνα ἔχων πιστά, μὴ ἐν κατηγορίᾳ ἀσωτίας ἢ ἀνυπότακτα. 1.7 δεῖ γὰρ τὸν ἐπίσκοσκοπον ἀνέγκλητον εἶναι ὡς Θεοῦ οἰκονόμον, μὴ αὐθάδη, μὴ ὀργίλον, μὴ πάροινον, μὴ πλήκτην, μὴ αἰσχροκερδῆ, 1.8 ἀλλὰ φιλόξενον, φιλάγαθον, σώφρονα, δίκαιον, ὅσιον, ἐγκρατῆ, 1.9 ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ λόγου, ἵνα δυνατὸς ᾖ καὶ παρακαλεῖν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῇ ὑγιαινούσῃ καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν. 1.10 Εἰσὶ γὰρ πολλοὶ καὶ ἀνυπότακτοι, ματαιολόγοι καὶ φρεναπάται, μάλιστα οἱ ἐκ περιτομῆς, 1.11 οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν, οἵτινες ὅλους οἴκους ἀνατρέπουσι διδάσκοντες ἃ μὴ δεῖ αἰσχροῦ κέρδους χάριν. 1.12 εἶπέ τις ἐξ αὐτῶν ἴδιος αὐτῶν προφήτης· Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γαστέρες ἀργαί. 1.13 ἡ μαρτυρία αὕτη ἐστὶν ἀληθής. δι᾿ ἣν αἰτίαν ἔλεγχε αὐτοὺς ἀποτόμως, ἵνα ὑγιαίνωσιν ἐν τῇ πίστει, 1.14 μὴ προσέχοντες ᾿Ιουδαικοῖς μύθοις καὶ ἐντολαῖς ἀνθρώπων ἀποστρεφομένων τὴν ἀλήθειαν. 1.15 πάντα μὲν καθαρὰ τοῖς καθαροῖς· τοῖς δὲ μεμιαμμένοις καὶ ἀπίστοις οὐδὲν καθαρόν, ἀλλὰ μεμίανται αὐτῶν καὶ ὁ νοῦς καὶ ἡ συνείδησις. 1.16 Θεὸν ὁμολογοῦσιν εἰδέναι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνοῦνται, βδελυκτοὶ ὄντες καὶ ἀπειθεῖς καὶ πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἀδόκιμοι.

Οι γνωστότεροι χειρόγραφοι κώδικες της Καινής Διαθήκης

 

1. Περί των ελληνικών χειρογράφων της Καινής Διαθήκης γενικές πληροφορίες

Όταν στις αρχές του 16ου αιώνα, και συγκεκριμένα το έτος 1516, ο Ολλανδός ανθρωπιστής Έρασμος εξέδωσε για πρώτη φορά το ελληνικό κείμενο της Καινής Διαθήκης, γνώριζε μόνο 6 ή ίσως 7 χειρόγραφα στα οποία και στηρίχτηκε για την έκδοση. Η σπουδή με την οποία ενήργησε – με εντολή του Ελβετού εκδότη Ιωάννη Frobenius – για να προλάβει την Πολύγλωσση Κομπλουτιανή του Ισπανού καρδιναλίου Ximenes de Cisneros (η οποία ήταν έτοιμη νωρίτερα αλλά λόγω καθυστέρησης της Παπικής έγκρισης κυκλοφόρησε το 1522) ήταν η αιτία που δεν μπόρεσε να αναζητήσει περισσότερα χειρόγραφα. Δεν είναι γνωστό σε πόσα χειρόγραφα στηρίχτηκε η πιο επιμελημένη αλλά ιστορικά αργοπορημένη Πολύγλωσση Κομπλουτιανή. Πάντως είναι γεγονός ότι και οι μεταγενέστερες βελτιωμένες εκδόσεις του Εράσμου, καθώς και άλλων εκδοτών, στηρίζονται επίσης σε πολύ περιορισμένο αριθμό χειρογράφων.

Σήμερα ο αριθμός των γνωστών ελληνικών χειρογράφων της Καινής Διαθήκης, που βρίσκονται σε διάφορες μονές και βιβλιοθήκες του κόσμου, υπερβαίνει τα 5700. Συγκεκριμένα στην τελευταία έκδοση του καταλόγου του K. Aland, Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neuen Testaments, 1994, όπως συμπληρώθηκε από τα ενημερωτικά Δελτία του Ινστιτούτου έρευνας του κειμένου της Καινής Διαθήκης στο Muenster της Γερμανίας, αριθμούνται:

— 116 πάπυροι ή σπαράγματα παπύρων με τεμάχια της Καινής Διαθήκης (από τον 2ο ως και τον 7ο αιώνα, τα περισσότερα από τον 2ο ως τον 4ο αιώνα),

— 316 μεγαλογράμματα χειρόγραφα (από τον 4ο ως και τον 10ο αιώνα),

— 2877 μικρογράμματα συνεχούς κειμένου, δηλ. από το κατά Ματθαίον μέχρι την Αποκάλυψη (από τον 9ο-10ο ως τον 16ο-17ο αιώνα και αργότερα, παρά την παράλληλη ύπαρξη της τυπογραφίας),

— και 2432 εκλογάδια (της ίδιας εποχής με τα μικρογράμματα συνεχούς κειμένου), που περιέχουν τις αναγινωσκόμενες κατά τη θεία λατρεία περικοπές και που ονομάζονται από τους Δυτικούς ερευνητές Ευαγγελιστάρια ή Λεξιονάρια, ενώ από τους Έλληνες ονομάζονται, σύμφωνα με τη Βυζαντινή ορολογία, Εκλογάδια ή Ιερόν Ευαγγέλιον και Απόστολος (ανάλογα με το περιεχόμενό τους). Βέβαια παράλληλα χρησιμοποιείται από τους Έλληνες και η εισαγόμενη από τη Δύση ορολογία (Ευαγγελιστάρια, Λεξιονάρια).

Ας σημειώσουμε ότι το αρχαιότερο απόσπασμα με κείμενο της Καινής Διαθήκης προέρχεται από τις αρχές του 2ού αιώνα (120 – 125 μ.Χ), είναι ο πάπυρος Ρ⁵², που περιέχει την περικοπή Ιω. 18, 31- 33· 37-38 και βρίσκεται στη βιβλιοθήκη John Ryland του Manchester της Αγγλίας. Απέχει δηλ. μόλις 2-3 δεκαετίες από το πρωτότυπο του κατά Ιωάννην ευαγγελίου.

Που βρίσκονται όλα αύτα τα χειρόγραφα; Είναι διάσπαρτα σε μεγάλες και γνωστές βιβλιοθήκες του κόσμου και σε μοναστήρια. Πιο συγκεκριμένα:

Οι πόλεις ή μονές που διασώζουν σε βιβλιοθήκες τους μεγάλο αριθμό χειρογράφων είναι, κατα ανιούσα κλίμακα, οι ακόλουθες:

— από 50 ως 100 χειρόγραφα: Καίμπριτζ (66), Μονή Κρυπτοφέρρης, κοντά στη Ρώμη (69), Φλωρεντία (79), Πάτμος (81), Μόσχα (96)

— από 100 ως 200 χειρόγραφα: Ιερουσαλήμ (146) καί Οξφόρδη (158).

— από 200 ως 500 χειρόγραφα: Η μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά (230), Αγία Πετρούπολη (233),

Λονδίνο (271), Ρώμη (367), Παρίσι (373), Αθήνα (419)

— πάνω από 500 χειρόγραφα: Οι μονές του Αγίου Όρους (1000)

Ας σημειωθεί ότι ο αριθμός 230 της μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά, ύστερα από την ανακάλυψη νέων χειρογράφων το 1975, πρέπει να έχει αυξηθεί σημαντικά.

Ως προς τη μορφή που είχαν τα χειρόγραφα μπορούμε να πούμε τα ακόλουθα, καταλήγοντας σε μία θεωρία που είναι πολύ πιθανή:

Ο Θεός ως "πυρ" και "φως" Η Χριστιανική θέση για τον Παράδεισο και την Κόλαση Αγιογραφική τεκμηρίωση τού διαμερισμού τής Χάρης σε Πυρ και Φως

Κάποιοι στη Δύση, πιστεύουν σε έναν θεό σαδιστή, που βασανίζει τους ανθρώπους αιώνια σε μια κόλαση. Οι Χριστιανοί όμως στην Ανατολή, πάντοτε γνώριζαν τη σημασία τών αναφορών τής Αγίας Γραφής για την κόλαση και για τον Παράδεισο. Ποτέ δεν πίστεψαν σε έναν σαδιστή Θεό. Και πράγματι, οι άγιοι Πατέρες, μας λένε ότι ο Θεός είναι και Παράδεισος και Κόλαση, ανάλογα με τη δικαιοσύνη τού καθενός. Γιατί ο Θεός τους αγαπάει όλους, και όλους θα τους αγκαλιάσει. Όμως δεν θα τον βιώσουν όλοι ως φως. Κάποιοι δεν θα αντέχουν την αγάπη και θα κολάζονται, γιατί έμαθαν μόνο να μισούν.

Όταν μιλάμε για τον Θεό ως φως και φωτιά ταυτόχρονα, συχνά μας ρωτάνε όσοι ανήκουν σε Προτεσταντικές θρησκείες: "Πού το βρήκατε αυτό στην Αγία Γραφή;" Και ενώ βλέπουν ότι πράγματι, ο Θεός δεν είναι δυνατόν να βασανίζει τους ανθρώπους αιώνια, από την άλλη ζητούν Αγιογραφικά εδάφια για να πεισθούν.

Εμείς βέβαια ως Χριστιανοί, δεν θεωρούμε απαραίτητο αυτά που πιστεύουμε να βρίσκονται κατ' ανάγκην στην Αγία Γραφή. Όμως για χάρη τους, θα τους το δείξουμε, και από την ίδια την Αγία Γραφή. Έτσι, όχι μόνο θα μπορούν να εγκαταλείψουν άφοβα τη Δυτική βλάσφημη άποψη ενός σαδιστή θεού, αλλά θα δουν ότι αυτά που λέει η Ορθόδοξη Εκκλησία τού Κυρίου, είναι πάντοτε αλήθεια.

Ας αρχίσουμε από τον Ησαϊα.

Πώς αποκαλύπτεται ο Θεός

Παρατηρώντας τις αποκαλύψεις του Θεού στο λαό Ισραήλ και νωρίτερα, διαπιστώνουμε κατ’ αρχήν μία ουσιώδη διαφορά στον τρόπο που αποκαλυπτόταν ο Θεός.

Ο Θεός, αποκαλύπτεται μέσω των ακτίστων ενεργειών Του. Η Ουσία του Θεού, παραμένει απρόσιτη και απροσπέλαστη, όχι μόνο σε οποιονδήποτε άνθρωπο, αλλά γενικά σε οποιοδήποτε κτίσμα. Από την άλλη μεριά, οι ενέργειες του Θεού όπως η Δόξα Του για παράδειγμα, όχι μόνο μπορούν να έρθουν σε κοινωνία και επαφή με το κτιστό και ιδιαίτερα τους ανθρώπους, έστω και στην κατάσταση πτώσεως που βρίσκονται, αλλά η μετοχή του ανθρώπου στις θείες αυτές ενέργειες και την θεία Δόξα αποτελεί και την πεμπτουσία της σωτηρίας του.

Η φανέρωση της Δόξας του Θεού, δεν είναι τίποτε άλλο παρά, αυτή καθεαυτή η Βασιλεία του Θεού, όπως περιγράφεται στα κείμενα της Αγίας Γραφής. Έτσι λοιπόν, είναι πολύ σημαντικό το να είμαστε προσεκτικοί και ακριβείς γύρω από αυτό το ζήτημα ώστε, αφενός να παραμείνουμε προσκολλημένοι στην πορεία του αγιασμού που ακολούθησαν οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης και όλοι οι Άγιοι της Καινής, έτσι ώστε να υπάρχει η μετοχή σ’ αυτή τη Βασιλεία και Δόξα και αφετέρου, να αποφύγουμε τα στοχαστικά και διανοητικά σχήματα που έχουν ανακαλύψει οι διάφοροι θεολόγοι της παπικής «εκκλησίας», ή των διαφόρων προτεσταντικών αποχρώσεων και ομολογιών και να μη ξεφύγουμε από τον πραγματικό στόχο. Σημειώνουμε ότι ο στόχος αυτός, δεν μετατίθεται για την μετά το θάνατο ζωή. Η Εκκλησία επαγγέλλεται τον αγιασμό και τη σωτηρία, δηλαδή με άλλα λόγια, τη μετοχή κατά χάρη του ανθρώπου στη Δόξα του Θεού, ήδη από αυτήν εδώ τη ζωή. Η ζωή των Αγίων είναι μία συνεχής και τρανή απόδειξη αυτού του γεγονότος σε όλη τη διάρκεια των αιώνων της Εκκλησίας.

Πράγματι, οι «καθαροί τη καρδία» βλέπουν το Θεό. Αυτό είναι η πολύ σημαντική αφετηρία την οποία υπέδειξε ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός. Η κάθαρση της καρδιάς, ο φωτισμός του νοός και η κοινωνία θείας φύσεως, δηλαδή η θέωση, δείχνουν την πορεία της σωτηρίας.

 

2. Η Θεοπτεία του Ησαϊα

Ο Θεός λοιπόν, αποκαλύπτεται στους ανθρώπους μέσω των ακτίστων ενεργειών Του, οι οποίες αλλιώς ονομάζονται Δόξα Του. Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τη σημασία των παραπάνω μελετώντας το Ησαΐας 6,1. Μας περιγράφονται εκεί τα εξής:

«Κατά το έτος εν ω απέθανεν Οζίας ο βασιλεύς είδον τον Γιαχβέ καθήμενον επί θρόνου υψηλού και επηρμένου και το κράσπεδον αυτού εγέμισε τον ναόν».

Ποιον είδε ο Ησαΐας εδώ; Είδε τον Γιαχβέ! Και συνεχίζει:

«άνωθεν αυτού ίσταντο Σεραφείμ ανά εξ πτέρυγας έχοντα έκαστον, με τας δύο εκάλυπτε το πρόσωπον αυτού και με τας δύο εκάλυπτε τους πόδας αυτού και με τας δύο επέτα. Και έκραζε το εν προς το άλλο και έλεγεν, Άγιος, άγιος, άγιος ο Κύριος των δυνάμεων [Γιαχβέ Σαβαώθ κατά το Εβραϊκό], πάσα η γη είναι πλήρης της δόξης αυτού».

Αινούν και δοξάζουν το Θεό τα Σεραφείμ αποδίδοντας σ’ Αυτόν λατρεία και τριπλή επανάληψη αναγνώρισης της αγιότητας Του. Και ομολογούν ότι η γη είναι πλήρης της Δόξας Του. Στο σημείο αυτό υπάρχει έμμεση αναφορά στο ότι, ο Θεός γνωρίζεται στα κτίσματά του, δια των ενεργειών Του. Και συνεχίζει ο Ησαΐας:

«Και οι παραστάται της θύρας εσείσθησαν εκ της φωνής του κράζοντος, και ο οίκος επλήσθη καπνού. Τότε είπα, Ω τάλας εγώ διότι εχάθην επειδή είμαι άνθρωπος ακαθάρτων χειλέων και κατοικώ εν μέσω λαού ακαθάρτων χειλέων, επειδή οι οφθαλμοί μου είδον τον Βασιλέα, τον Κύριον των δυνάμεων».

Μερικά εδάφια της Καινής Διαθήκης, που αποδεικνύουν πεντακάθαρα ότι ο ενσαρκωθείς Ιησούς Χριστός είναι «ο μεγάλος Θεός και Σωτήρας μας»

Σας επιλέγω μερικά εδάφια της Καινής Διαθήκης, που αποδεικνύουν πεντακάθαρα ότι ο ενσαρκωθείς Ιησούς Χριστός είναι  «ο μεγάλος Θεός και Σωτήρας μας», ίσος δηλαδή με τον Θεό Πατέρα. 
[Επικαλούμενοι τα παρακάτω χωρία θα μπορείτε να κατατροπώνετε και να κονιορτοποιείτε τις αντίχριστες πλάνες των αιρετικών  π.χ. «Μαρτύρων του Ιεχωβά», οι οποίοι αρνούνται (όπως και οι Εβραίοι)  τη Θεότητα του Ιησού Χριστού και την ισότητά  Του με τον Θεό-Πατέρα].

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΧΩΡΙΑ (Κείμενο και Μετάφραση):

"Προσδεχόμενοι την μακαρίαν ελπίδα και επιφάνειαν (= φανέρωση) της δόξης του μεγάλου Θεού και σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, ός έδωκεν εαυτόν υπέρ ημών, ίνα λυτρώσηται ημάς από πάσης ανομίας και καθαρίσει εαυτώ λαόν περιούσιον, ζηλωτήν καλών έργων (Τίτον 2/β: 13-14).
(Μετάφραση:  περιμένοντες την απερίγραπτον μακαριότητα, που ελπίζομεν, και την φανέρωσιν της δόξης του μεγάλου Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού,  ο οποίος παρέδωκε τον εαυτόν Του στον σταυρικόν θάνατον προς χάριν μας, δια να μας εξαγοράση από την ενοχήν κάθε παραβάσεως του Νόμου, να μας καθαρίση από κάθε μολυσμόν, ώστε να συγκρατήση δια τον εαυτόν του λαόν εκλεκτόν, γεμάτον ζήλον δια καλά έργα).

"Συμεών Πέτρος, δούλος και απόστολος Ιησού Χριστού, τοις ισότιμον ημίν λαχούσι πίστιν εν δικαιοσύνη του Θεού ημών και σωτήρος Ιησού Χριστού" (Β΄ Πέτρου 1/α: 1).
(Μετάφραση: Ο Σίμων Πέτρος, δούλος και απόστολος Ιησού Χριστού προς εκείνους, στους οποίους εδόθη δωρεάν, σαν δια λαχνού, η ιδία κατά την αξίαν και την τιμήν πίστις, που εδόθη και εις ημάς, ένεκα της αμερολήπτου δικαιοσύνης του Ιησού Χριστού, του Θεού μας και Σωτήρος).

. Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΞΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Οι συγγραφείς της Καινής Διαθήκης ήταν πεπεισμένοι ότι ο Θεός στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπλήρωσε όλες τις προφητείες και τις ελπίδες της μακράς ιστορίας του λαού Ισραήλ. Η πίστη ότι μια νέα και οριστική έξοδος εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του Χριστού διατρέχει σχεδόν όλη την Κ. Διαθήκη. Έτσι η παράδοση της εξόδου αποκτά ιδιαίτερη τυπολογική διάσταση στην Κ.Δ. Οι «πληγές» του Φαραώ, η διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας, η πορεία στην έρημο με τα θαυματουργικά γεγονότα, η αποκάλυψη του Θεού στο όρος Σινά, η σιναϊτική νομοδοσία, η σύναψη της Διαθήκης ανάμεσα στο Θεό και τον Ισραήλ ερμηνεύονται τυπολογικά [i] από τους συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης και από τον Απόστολο Παύλο. Στη συνέχεια θα δούμε την παράδοση της εξόδου στους Ευαγγελιστές Μάρκο, Ματθαίο, Λουκά, Ιωάννη, στις Πράξεις των Αποστόλων, στις Επιστολές του Αποστόλου Παύλου, στην Α/ Πέτρου και στην Αποκάλυψη του Ιωάννη. Στη μελέτη μας θα προσπαθήσουμε να δείξουμε ότι η παράδοση της εξόδου, με την ιδιαίτερη δυναμική της ως «νέα έξοδος», πέρασε στην Κ.Δ., τη χρωμάτισε και έδωσε ιδιαίτερο νόημα και προοπτική. Η πληθώρα εκφράσεων ή φραστικών σχημάτων από το βιβλίο της Εξόδου, όπως θα φανεί και στη συνέχεια, μας κάνει να πιστεύουμε ότι η παράδοση της εξόδου διατηρήθηκε μέσα στο χρόνο, επιβίωσε και επέδρασε στους συγγραφείς των βιβλίων της Κ.Δ., γεγονός φυσικά που αποδεικνύει σαφέστατα και την ενότητα των δύο Διαθηκών.

Το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο

Η εισαγωγή του Ευαγγελίου του Μάρκου μας προσεγγίζει ευθύς αμέσως στην παράδοση της εξόδου. Η βάπτιση του Ιησού αναφέρεται στο θέμα της εξόδου. Όπως ο Θεός είχε εκλέξει το λαό Ισραήλ ως «Υιό του», έτσι τώρα ο Θεός διακηρύσσει ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του ο αγαπητός, ο Μεσσίας (Μκ. 1,11). Η διήγηση των πειρασμών που ακολουθεί φέρνει πάλι στη μνήμη μας την πρώτη έξοδο. Όπως ακριβώς ο Θεός οδήγησε τον Ισραήλ στην έρημο για να τον δοκιμάσει, έτσι και τώρα το ?γιο Πνεύμα οδηγεί τον Ιησού στην έρημο (Μκ. 1,12). Οι πειρασμοί του Ιησού παρομοιάζονται με τους πειρασμούς στους οποίους υπέκυψε ο Ισραήλ κατά τη διάρκεια της σαραντάχρονης οδοιπορείας του στην έρημο. Αλλά και στη μεταμόρφωση του Χριστού (Μκ. 9, 2-8), με τα θεοφανικά χαρακτηριστικά που μας παραπέμπουν στα γεγονότα του Σινά, και στη Σταύρωση (Μκ. 15, 33- 39), ο Ιησούς παρουσιάζεται ως ο νέος Ισραήλ, ο νέος Μωυσής, ο εκλεκτός δούλος, ο «πάσχων δούλος» του Θεού που οδεύει προς το πάθος. [ii]

Ειδικότερα στο κείμενο της Μεταμόρφωσης του Κυρίου (Μκ. 9, 2-8), έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής: ο παλαιοδιαθηκικός χαρακτήρας της αφήγησης ώθησε αρκετούς ερευνητές να χαρακτηρίσουν την αφήγηση της Μεταμόρφωσης midrash στα κεφάλαια Έξ. 24 και 34. Επισημάνθηκε μάλιστα ότι η παρουσίαση αποσκοπεί στο να υπογραμμίσει τη διαφορά του Κυρίου έναντι του Μωυσή. Η παραλληλότητα των δύο αυτών κειμένων είναι πραγματικά αξιοσημείωτη, όπως σημειώνει ο Σ. Δεσπότης: [iii]

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΔΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΕΚΑΤΟΝΤΑΡΧΟΥ, ή «Ο λόγος (και ο Λόγος) του Θεού είναι παντοδύναμος» (Ματθ. 8, 5-13)

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΔΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΕΚΑΤΟΝΤΑΡΧΟΥ, ή «Ο λόγος (και ο Λόγος) του Θεού είναι παντοδύναμος» (Ματθ. 8, 5-13)
Μιχαήλ Χούλη, Θεολόγου
Όταν τελείωσε ο Ιησούς την θαυμαστή επί του Όρους ομιλία Του, κατέβηκε από το γειτονικό προς τη λίμνη της Γαλιλαίας αυτό οροπέδιο, ενώ τον ακολουθούσε κόσμος πολύς. Μετά τη θεραπεία ενός λεπρού, και μόλις μπήκε ο Χριστός στην Καπερναούμ, τον πλησίασε ένας εκατόνταρχος (αξιωματικός του ρωμαϊκού στρατού, επικεφαλής ομάδος εκατό αντρών), και τον παρακαλούσε λέγοντας: «Κύριε, ο δούλος μου είναι κατάκοιτος στο σπίτι, παράλυτος, και υποφέρει φοβερά». Στο πρωτότυπο κείμενο του Ματθαίου αναφέρεται για το δούλο η λέξη “παις” (παιδί μου), που σημαίνει ότι ο ανώτερος αυτός αξιωματικός ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τον ικανό υπηρέτη του, ο οποίος φαινόταν να είναι στα τελευταία του και βασανιζόταν από δριμείς πόνους.
Η αγάπη, το έλεος και η πίστη προκαλούν το θαύμα εξ Ουρανού, και ο Κύριος του απάντησε: «Εγώ θα έρθω και θα τον θεραπεύσω» (ή ακόμη και ως ερώτηση, με την ίδια έννοια, που αναμένει απάντηση εμπιστοσύνης: ‘Να έρθω στην οικία σου δηλαδή για να τον θεραπεύσω;’), ήτοι: ‘ΕΓΩ ΕΙΜΑΙ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΝΙΜΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ’. Φαίνεται εδώ η παντοδυναμία και θεότητα του Ιησού, ο οποίος εσυγκινείτο ιδιαίτερα από τα πάθη και τα προβλήματα των ανθρώπων και έσπευδε, και σπεύδει συνεχώς, προς βοήθεια της πάσχουσας ανθρωπότητας. Ο Χριστός μάλιστα δεν ξεχωρίζει φυλετικά τους ανθρώπους, αλλά, όπως φαίνεται σε πολλές αγαθοεργίες Του, εκδηλώνει και εδώ την διάθεση να εισέλθει σε σπίτι αλλοεθνούς, προκειμένου να ολοκληρώσει την θεραπεία, ενώ έτσι τονίζει και την εξαιρετική προσωπικότητα και πίστη του εκατόνταρχου.
Ο εκατόνταρχος τού αποκρίθηκε: «Κύριε, δεν είμαι άξιος να σε δεχτώ στο σπίτι μου. Πες όμως μόνο μια λέξη, και θα γιατρευτεί ο δούλος μου». Από γνήσια ταπείνωση ο αξιωματικός θεωρεί ότι είναι ανάξιος, όχι μόνο για την ευεργεσία που θα του γίνει, αλλά και για να εισέλθει στην οικία του ο Ιησούς. Μπροστά στην ανυπέρβλητη αγιότητα του Χριστού, θεωρεί τον εαυτόν του τιποτένιο και αμαρτωλό. Η πίστη του πράγματι ήταν μεγάλη, διότι δέχεται τον Ιησού ως Θεό, αφού δηλώνει ότι μόνο με ένα λόγο Του, και εξ αποστάσεως, μπορεί ο Κύριος να θεραπεύσει, στη στιγμή, τον δούλο του (Τις εξ αποστάσεως θεραπείες που επιτέλεσε ο Χριστός, ως Υιός του Θεού, κατά την επίγειο ζωή Του, προσπαθεί δαιμονικά να μιμηθεί ο αποκρυφισμός και η μαγεία). Αν και είμαι εκατόνταρχος, «είμαι και εγώ άνθρωπος κάτω από εξουσία», συνεχίζει να λέει ο ρωμαίος αξιωματικός. «Και έχω στρατιώτες στη διοίκησή μου. Λέω στον ένα “πήγαινε” και πηγαίνει, και στον άλλο “έλα” και έρχεται, και στο δούλο μου “κάνε αυτό” και το κάνει». Το νόημα των λόγων του εκατόνταρχου είναι το εξής: (α) Όπως εγώ έχω υπό την εξουσία μου στρατιώτες και υπακούουν, έτσι και εσύ Κύριε έχεις υπό την εξουσία σου τις αγγελικές δυνάμεις, τους οποίους αποστέλλεις εις βοήθεια των ανθρώπων, (β) Εσύ είσαι ο Κύριος επί των παθών, της ζωής και του θανάτου, όπως εγώ εξουσιάζω επί του ρωμαϊκού στρατού, και (γ) Αφού εγώ, που είμαι κάτω από εξουσία, μπορώ και εξουσιάζω άλλους, Εσύ που δεν έχεις άλλον να σε διαφεντεύει, μπορείς επομένως να εκτελέσεις τα πάντα.
Όταν τον άκουσε ο Ιησούς, θαύμασε, και είπε σ’ όσους τον ακολουθούσαν (τον Ιησού): «Αλήθεια σας λέω, τόση πίστη δεν βρήκα ούτε ανάμεσα στους Ισραηλίτες». Διότι ο εκατόνταρχος, αν και εθνικός, πίστεψε στον Χριστό, ενώ πολλοί εκ των Ιουδαίων, που είχαν εξάλλου στην Παράδοσή τους γραπτώς τις προφητείες περί του Μεσσίου –αλλά και έβλεπαν τα μοναδικά καθημερινώς, και στο φως του ηλίου, θαύματά Του- δεν πίστευαν σ’ Αυτόν. Με τη διακήρυξή Του, και τον έπαινο του Ιησού προς τον εκατόνταρχο, κάλεσε επίσης τους Ισραηλίτες να αναχθούν στην πραγματική πίστη, που αφορά το πρόσωπό Του ως μονογενούς Υιού του Θεού Πατρός. «Και σας λέω», συνεχίζει ο Χριστός, «πως θα ’ρθουν πολλοί από ανατολή και δύση και θα καθίσουν μαζί με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ στο τραπέζι της βασιλείας των Ουρανών, ενώ οι κληρονόμοι της βασιλείας θα πεταχτούν έξω, στο σκοτάδι. Εκεί θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους».